Tại Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 Aichi – Nagoya 2026, Trần Dư Hiệt giành tổng cộng 4 huy chương gồm 3 vàng 1 bạc. Ở kỳ Á vận hội này, điều khiến người ta kinh ngạc ở Trần Dư Hiệt khi chưa tròn 18 tuổi không chỉ là thành tích, mà còn là sự tự tin, thư thái và kiên cường. Cô không phải là "ngựa ô" bất ngờ xuất hiện trên đấu trường Á vận hội, mà đã nổi tiếng từ khi còn rất trẻ. 14 tuổi, tại Đại hội Thể thao Học sinh Trung học Thế giới, cô chạy 100m với thành tích 11 giây 56, cân bằng kỷ lục đại hội tồn tại suốt 41 năm, phá kỷ lục đại hội ở nội dung 200m, giành trọn hai HCV; 15 tuổi, cô được vượt cấp để thi đấu nhóm người lớn, thành tích 100m liên tục được làm mới từ 11 giây 32, 11 giây 29, 11 giây 10, 11 giây 08, cho đến 11 giây 06 tại kỳ Á vận hội này. Tuổi còn nhỏ mà thực lực nổi bật, vì vậy cô được mọi người đặt biệt danh "chị nhóc".
Tại Á vận hội lần này, do nhà đương kim vô địch 100m nữ Cát Mạn Kỳ bất ngờ chấn thương ở vòng loại và phải chia tay giải đấu sớm, Trần Dư Hiệt – lần đầu dự Á vận hội – một mình gánh vác trọng trách chinh phục HCV 100m nữ cho đội tuyển Trung Quốc. Trước trận chung kết, ống kính bắt được cảnh cô quấn chiếc chăn hoa nhỏ nghỉ ngơi ở sân tập, đoạn video sau đó lan truyền mạnh trên mạng, cư dân mạng đồng loạt cảm thán về "sự thư thái siêu đỉnh" của "chị nhóc" này.
Trần Dư Hiệt: Đó là tôi đang diễn tập trước trận chung kết trong đầu, có thể diễn tập lại một lượt các động tác như hiệu lệnh xuất phát của từng cuộc đua. Tôi nghĩ đó vẫn là một trạng thái bình tĩnh, giữ cho cảm xúc của mình ổn định, giữ tâm lý bình thường thì mới có thể chú ý đến từng chi tiết.
Trần Dư Hiệt vô địch khi hơn người về thứ hai 0,13 giây, cô chạy 11 giây 06, nâng kỷ lục đại hội tồn tại 24 năm thêm 0,09 giây, đồng thời làm mới thành tích cá nhân tốt nhất và kỷ lục U20 (trẻ) châu Á. Khi đó còn 95 ngày nữa là đến sinh nhật 18 tuổi của cô. Sau cuộc đua, khoác lá quốc kỳ, Trần Dư Hiệt hào hứng gửi lời đến gia đình qua ống kính.
Trần Dư Hiệt: Họ chỉ mong tôi khỏe mạnh, không chấn thương, không đau ốm, sống bình an cả đời. Là một đứa con, có lẽ tôi càng mong bố mẹ thấy rằng tôi không phải là bông hoa trong nhà kính, không phải chú chim non đang há mỏ chờ mớm mồi.
Bố mẹ Trần Dư Hiệt đều xuất thân là VĐV chạy ngắn, vì vậy bên ngoài gắn cho cô nhãn "thiếu nữ thiên tài". Nhưng theo đuổi điền kinh không phải là lời khuyên của bố mẹ cô. Trước năm lớp 5, Trần Dư Hiệt tập quần vợt, may mắn thay, thầy giáo thể dục đã nhận ra sức bật bẩm sinh qua dáng chạy của cô, vì thế cô chuyển sang điền kinh và gặp được người thầy Ngô Á Tồn.
Ngày 27/9, tại sân vận động Mizuho ở Nagoya trong mưa, nội dung 200m nữ môn điền kinh Á vận hội diễn ra. Trần Dư Hiệt thi đấu cùng các VĐV hàng đầu châu Á như đương kim vô địch, tay chạy nổi tiếng người Singapore Pereira, trận chung kết cạnh tranh vô cùng quyết liệt. Trong cuộc đua này, phản xạ xuất phát của Trần Dư Hiệt nhanh hơn Pereira, nhưng sau khi từ khúc cua vào đường thẳng, Pereira dần chiếm ưu thế, cuối cùng Trần Dư Hiệt giành HCB với thành tích 22 giây 93, kém nhà vô địch 0,15 giây.
Trần Dư Hiệt: Chạy 200m đến cuối, mọi người đều đã đến đỉnh điểm tích tụ axit lactic. Có lẽ vì cô ấy chạy phía trước tôi, tôi rất dễ vô thức chạy theo nhịp của cô ấy. Nếu sải chân không dài bằng cô ấy, tôi sẽ chậm hơn nhiều. Nếu chạy được nhịp của chính mình thì thực ra có thể bù đắp. Tôi nghĩ là trước giải, tôi chưa tích lũy đủ thực lực. Thành tích cá nhân tốt nhất và thành tích tốt nhất mùa giải của VĐV Singapore đều cao hơn thành tích tốt nhất của tôi, thực lực của cô ấy đúng là cao hơn chúng tôi một bậc.
Ngày hôm sau trận chung kết 200m, cũng là một đêm mưa, chung kết tiếp sức 4×100m nữ diễn ra, Trần Dư Hiệt chạy chặng thứ tư, khi nhận gậy thì ba chặng đầu đã tạo được khoảng cách dẫn trước rõ rệt. Ở chặng cuối, Trần Dư Hiệt hoàn thành cú vượt lên, đội Trung Quốc thắng sát nút đội Thái Lan với cách biệt mong manh 0,09 giây để vô địch. Đây là lần đầu nội dung này trở thành nội dung chính thức của môn điền kinh Á vận hội, đồng thời cũng là nội dung nhỏ chính thức mới được bổ sung tại Olympic Los Angeles. Đội Trung Quốc vì thế giành HCV đầu tiên trong lịch sử Á vận hội ở nội dung này, đồng thời lập kỷ lục châu Á và kỷ lục đại hội.
Màn trình diễn tưởng chừng nhẹ nhàng trên đường đua là kết quả của vô số lần luyện tập lặp đi lặp lại và tự đấu tranh với bản thân của Trần Dư Hiệt. Thói quen khuỷu tay xoay ra ngoài hình thành khi tập quần vợt hoàn toàn trái ngược với yêu cầu đánh tay thẳng trước sau của chạy ngắn. Để sửa động tác tưởng như nhỏ nhặt này, mỗi ngày cô phải lặp lại động tác đánh tay hàng trăm, hàng nghìn lần, thường xuyên tập đến mức cánh tay mỏi nhừ không nhấc lên nổi. Không chỉ vậy, cô còn coi việc tập luyện khô khan như "lên cấp đánh quái", chủ động tập thêm cho mình. Bài nâng cao đùi 40 giây, cô làm 1 phút; 4 tổ chạy nước rút 200m, cô tăng lên 6 tổ.
Phóng viên: Bản thân em có lúc nào thấy mệt không?
Trần Dư Hiệt: Có lẽ phần nhiều là mệt về thể xác sau khi chạy xong, còn về tinh thần thì thực ra không hay mệt lắm.
Phóng viên: Vậy em thấy việc học và việc ra thành tích, khi làm song song hai việc này thì chúng bổ trợ cho nhau hay níu kéo lẫn nhau?
Trần Dư Hiệt: Em nghĩ vẫn là bổ trợ cho nhau. Kiến thức học được giúp chúng em hiểu động tác vận động tốt hơn, kể cả khi tập luyện là đang tập vào nhóm cơ nào. Ví dụ hôm nay gánh tạ squat, nếu không học thì có thể không biết sẽ tập vào cơ nào, có thể sẽ xảy ra hiện tượng bù trừ cơ.
Từ khi bắt đầu tập điền kinh, Trần Dư Hiệt luôn duy trì nhịp độ tập luyện ngoại trú. Lên cấp ba, thời khóa biểu của cô do nhà trường và trường thể thao cùng xây dựng: buổi sáng học văn hóa, buổi chiều tập luyện, buổi tối về trường tự học, nhà trường bố trí giáo viên dạy bù cho cô trong giờ tự học buổi tối.
Phóng viên: Trong quá trình phát triển song song, có khi nào em bàn với bố mẹ về việc từ bỏ một trong hai không? Vì như vậy có lẽ sẽ có thêm thời gian để mài giũa một thứ.
Trần Dư Hiệt: Không hề nói đến chuyện từ bỏ thứ nào, em thấy cả hai đều bổ trợ cho nhau và đều cần thiết. Có thể khi lớn tuổi, tóc đã bạc rồi thì sẽ không chạy nổi nữa. Dù thế nào cũng không thể chạy ra thành tích như hồi mười mấy, hai mươi mấy tuổi. Đến lúc đó, phần nhiều vẫn phải bước ra xã hội, vẫn phải dựa vào sự học hành, vốn hiểu biết thời trẻ để đứng vững.
Phóng viên: Nếu nói về sự trưởng thành của con người, thể thao đã mang lại cho em những gì?
Trần Dư Hiệt: Phần nhiều vẫn là dạy em biết chịu khổ. Thể thao thi đấu rất dễ chấn thương, sau này dù gặp chấn thương hay thành tích rơi vào giai đoạn chững lại, vẫn phải chuyển đổi vai trò của bản thân, từ tâm thế lúc nào cũng theo đuổi việc mỗi ngày phải tiến bộ, chuyển sang mỗi ngày làm tốt những việc nên làm của ngày hôm đó.
So với việc chạy theo cường độ, HLV Ngô Á Tồn của Trần Dư Hiệt chú trọng hơn đến hiệu quả tập luyện của cô, thường ngày còn dựa vào các chỉ số sinh lý, sinh hóa để phân tích xem việc tập luyện có vượt quá tải hay không. Nhờ kiên trì tập luyện khoa học trong thời gian dài, Trần Dư Hiệt hầu như không có chấn thương.
Sớm bước vào đấu trường chuyên nghiệp, nổi tiếng từ khi còn nhỏ, Trần Dư Hiệt cảm thấy mình vẫn còn một sự nghiệp thi đấu rất dài trước khi giải nghệ. Cô từng cười nói trong một cuộc phỏng vấn rằng bây giờ mình là "chị nhóc", nhưng khi giải nghệ thì mong sẽ là "huyền thoại trụ hạng". Ngoài đường đua, hào quang không làm xáo trộn nhịp sống của cô, cô vừa kiên trì tập luyện chuyên môn, vừa dốc sức ôn thi đại học vào năm tới.
Trần Dư Hiệt: Dù là được tuyển thẳng hay tự mình thi vào, thì cái gốc rễ cuối cùng vẫn là phải học. Em nghĩ còn phải tự xem xét lại bản thân trong từng ngày bình thường.
Phóng viên: Hình dung về cuộc đời của em là gì?
Trần Dư Hiệt: Em mong mình có thể sống vui vẻ cả đời, những thứ khác em không bận tâm. Có lẽ có những người thích được mọi người ca ngợi mình bằng những sắc màu rực rỡ. Em thấy vẫn có thể sống bình dị qua ngày. Em nghĩ hạnh phúc có thể là hôm nay em được ăn một bát cơm rất ngon, cũng có thể là hôm nay em được ở nhà cả ngày với bố mẹ. Hạnh phúc có rất nhiều kiểu, phải cảm nhận hạnh phúc trên con đường theo đuổi hạnh phúc. Vì em vốn là người khá điềm đạm, phần nhiều vẫn là dành mỗi ngày của mình cho chính mình, sống tốt cuộc sống nhỏ bé của mình.
Phóng viên: Cuộc sống nhỏ bé, cuộc sống nhỏ bé của em là gì?
Trần Dư Hiệt: Cuộc sống nhỏ bé của em có lẽ là bố mẹ vẫn còn đó, họ có thể ở bên em nhiều nhất có thể trong khoảng thời gian hữu hạn của chúng em. Kể cả HLV của em, thực ra mọi người có thể coi là một đại gia đình. Chỉ cần mỗi ngày mọi người đều sống vui vẻ, hạnh phúc, khỏe mạnh, em thấy không cần phải đạt thành tích lớn lao. Có lẽ sống bình dị qua ngày, những ngày mà có thể nhìn thấy trước đến tận cuối, cũng là một cảm giác hạnh phúc.
Nhà sản xuất: Lưu Bân; Phóng viên: Đổng Thiến; Biên tập kế hoạch: Hoàng Anh; Đạo diễn biên tập: Đinh Phương; Quay phim: Vương Trung Nhân, Vương Dương (Ứng dụng tin tức CCTV)
Cập nhật lúc 2026-10-13 19:58