Sự xuất hiện của Jose Mourinho từng đồng nghĩa với việc một đội bóng trở thành ứng viên sáng giá trên thị trường cá cược. Nhưng nửa sau sự nghiệp của Mourinho đã không còn như vậy.
Sau chức vô địch Champions League lịch sử cùng Porto, Mourinho giúp Chelsea giành chức vô địch quốc gia đầu tiên sau nửa thế kỷ, đồng thời xây dựng bộ khung cho một tập thể sau đó chinh phục mọi danh hiệu có thể.
Điểm đến tiếp theo là Milan – Mourinho xây dựng một đội bóng kiên cường gồm nhiều cựu binh để giành thêm một chức vô địch Champions League ngoài dự đoán. Một hành trình vòng quanh châu Âu dường như luôn là điều tất yếu với Mourinho, và nó tiếp tục bằng điểm đến danh giá nhất: Real Madrid.
Quãng thời gian của ông tại thủ đô Tây Ban Nha trùng với giai đoạn một trong những đội bóng vĩ đại nhất lịch sử khoác lên mình màu áo xanh lam và đỏ thẫm của Barcelona.
Mourinho chỉ giành được một chức vô địch quốc gia trong thời gian làm việc tại Tây Ban Nha, phải đối mặt với sự chỉ trích từ báo chí và có những mối quan hệ đầy khó khăn với các cầu thủ.
Tươi cười trong ngày trở lại Chelsea, Mourinho mang tinh thần kiên cường đặc trưng ấy về lại phía tây London. Ngay trong mùa giải đầu tiên, ông đã đưa đội bóng tiến rất gần đến chức vô địch dù Chelsea không được đánh giá cao trên thị trường cược đội vô địch Premier League, trước khi giành danh hiệu thứ ba trên cương vị huấn luyện viên The Blues.
Sự sụp đổ một lần nữa diễn ra theo cách đầy xấu xí. Ông rời Chelsea khi đội bóng đang ngụp lặn ở vị trí thứ 16 trên bảng xếp hạng hạng đấu cao nhất.
Manchester United, công việc mà tên tuổi ông đã được liên hệ trong suốt sự nghiệp, là điểm đến tiếp theo. Đội bóng có những danh hiệu và Mourinho cũng không ít lần tìm cách hạ thấp kỳ vọng, nhưng hiếm khi người ta thấy ông thực sự vui vẻ.
Việc công khai chỉ trích các cầu thủ là dấu ấn nổi bật trong nhiệm kỳ ấy, và điều tương tự đã tái diễn tại Tottenham.
Mourinho từng là một người bạn của các cầu thủ tại Porto và trong nhiệm kỳ đầu ở Chelsea. Ông là mẫu huấn luyện viên gần gũi, biết choàng vai động viên học trò. Dù vẫn thường xuyên khiêu khích đối thủ, ông sở hữu một sức hút rất riêng.
Lối chơi thường nặng nề và thiếu hấp dẫn, nhưng Mourinho luôn là tâm điểm của mọi sự chú ý, còn các cầu thủ thì yêu mến ông.
Các đội bóng của ông không hoàn hảo về chiến thuật – nếu thực sự có đội bóng nào hoàn hảo – và những thất bại tại Champions League cùng Chelsea vô cùng nghiệt ngã. Tuy nhiên, nếu cần chọn một huấn luyện viên để thắng một trận đấu mang tính sống còn, không ai phải băn khoăn về đáp án.
Mourinho là bậc thầy tâm lý chiến và khả năng đấu trí để vượt qua đối thủ, điều tiếp tục được thể hiện trong giai đoạn đầy ắp danh hiệu của ông tại Inter.
Áp lực ở Real Madrid lớn hơn bất kỳ câu lạc bộ nào khác trên thế giới.
Áp lực ấy đã bào mòn Mourinho. Dù đội bóng của ông ghi bàn như máy và trình diễn thứ bóng đá phản công đầy phấn khích, sau quãng thời gian tại Tây Ban Nha, ông đã trở thành một con người khác và kéo theo đó là một huấn luyện viên khác.
Nguồn ảnh: Dave Caulkin / AP Photo
Trong nhiệm kỳ thứ hai tại Chelsea, những ngày tháng trăng mật vui vẻ kết thúc sớm hơn lần đầu. Hình ảnh Mourinho tươi vui thuở ban đầu gần như không còn xuất hiện tại Manchester United.
Người ta luôn có cảm giác rằng bổ nhiệm Mourinho là một khoản đầu tư để đổi lấy thành công ngắn hạn, với nhận thức rằng hệ quả lâu dài có thể rất đau đớn. Ông luôn là một huấn luyện viên phải chiến thắng ngay tại thời điểm hiện tại.
Thành công ngắn hạn vẫn là điều chấp nhận được khi ông còn giành các chức vô địch quốc gia. Nhưng khoảng thời gian thành công ấy đã thu hẹp đến mức các câu lạc bộ phải chứng kiến phiên bản Mourinho của mùa giải thứ ba ngay trong mùa đầu tiên.
Dù là một đối thủ cạnh tranh quyết liệt, sẵn sàng làm mọi thứ để chiến thắng, không ai nghi ngờ rằng Mourinho thực sự tận hưởng công việc của mình trong những năm 2000. Tuy nhiên, kể từ đó, tinh thần cạnh tranh của ông quá thường xuyên biến thành sự cay cú, nhanh chóng phá hỏng mối quan hệ với các cầu thủ và ban lãnh đạo.
Những gì diễn ra trên sân từng được xem là thực dụng, nhưng giờ lại giống một sự tiêu cực thái quá, khi khát khao tránh thất bại lấn át mọi kế hoạch giành chiến thắng.
Việc liên tục chuyển từ câu lạc bộ này sang câu lạc bộ khác với danh tiếng là người bảo chứng cho thành công mang đến một áp lực không thể tưởng tượng nổi. Đó là thứ áp lực mà rất ít người trên hành tinh có thể thấu hiểu.
Những màn kịch và cái chất Mourinho xuyên suốt sự nghiệp của Jose hẳn phải vô cùng mệt mỏi, ngay cả với một người từng có vẻ thăng hoa dưới ánh đèn sân khấu.
Từng bất khả chiến bại trong những trận cầu lớn nhất, sự hiện diện của Mourinho bên đường biên giờ gần như tạo ra tác động ngược lại trên thị trường cá cược Premier League.
Có lẽ mọi chuyện sẽ khác nếu ông một lần nữa sở hữu đội hình mạnh nhất giải đấu. Có lẽ ông sẽ lại bắt đầu tận hưởng công việc. Có lẽ các đội bóng của ông sẽ được bố trí theo một cách khác.
Nhưng ở thời điểm hiện tại, những kết quả Mourinho đạt được không đủ để đưa ông vào hàng ngũ những huấn luyện viên xuất sắc nhất thế giới.
Đỉnh cao của Mourinho từng cao đến mức việc nói rằng ông không thể chạm tới nó nữa hoàn toàn không phải một lời xúc phạm. Mức độ xuất sắc trong những màn trình diễn đỉnh cao của các đội bóng do ông dẫn dắt đang suy giảm, còn khoảng thời gian vui vẻ đầu mỗi nhiệm kỳ ngày càng ngắn lại.
Nguồn năng lượng lôi cuốn và truyền cảm hứng của những năm đầu thập niên 2000 đã biến mất từ lâu. Mourinho vẫn là một tượng đài của bóng đá hiện đại với bản lý lịch thành tích gần như không có đối thủ, nhưng thời gian của ông trên đỉnh cao nhất của môn thể thao này đã trôi qua.
Chỉ riêng danh tiếng có lẽ vẫn đủ giúp ông nhận được những công việc danh giá chừng nào ông còn mong muốn, dù thường vẫn có những lựa chọn tốt hơn.
Ông đã trở thành một con người khác so với thời kỳ đạt đến đỉnh cao quyền năng trên ghế huấn luyện. Chiến thuật của ông đang tiến sát ranh giới lỗi thời. Trong phần lớn sự nghiệp cầm quân của Mourinho, người ta có thể nhìn thấy một quỹ đạo phát triển rõ ràng – nhưng giờ đây điều đó không còn tồn tại.
Không ai biết bước đi tiếp theo sẽ là gì, nhưng nhiều khả năng đó sẽ không phải một câu lạc bộ đủ sức cạnh tranh chức vô địch Champions League. Có lẽ đã đến lúc ông chuyển sang bóng đá đội tuyển quốc gia.
*Ảnh chính thuộc bản quyền của Antonio Calanni / AP Photo*
Cập nhật lúc 2026-07-16 08:29